บทความ

เล็บเป็นอวัยวะที่เราจ้องมองบ่อยที่สุดโดยไม่ค่อยได้สังเกตมันจริง ๆ ส่วนใหญ่เรามองเพื่อดูว่าสีที่ทาไว้ยังสวยอยู่ไหม มากกว่าจะดูว่าตัวเล็บเองมีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง

แต่เล็บเป็นบันทึกที่ค่อนข้างซื่อสัตย์ค่ะ เพราะมันงอกออกมาจากรากที่อยู่ใต้หนังกำพร้าอย่างสม่ำเสมอ อะไรที่เกิดขึ้นกับร่างกายหรือกับเล็บในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา มักทิ้งร่องรอยไว้บนแผ่นที่เรามองเห็น

บทความนี้รวมอาการที่พบบ่อยและอธิบายว่าแต่ละอย่างมักมาจากอะไร โดยแยกให้ชัดว่าอันไหนเป็นเรื่องปกติ อันไหนเกี่ยวกับการทำเล็บ และอันไหนควรไปพบแพทย์ผิวหนัง เพราะสิ่งที่ร้านทำเล็บทำได้กับสิ่งที่ต้องให้หมอดูนั้นเป็นคนละเรื่องกัน

ก่อนอื่น: เล็บทำงานยังไง

เล็บงอกจากรากที่อยู่ใต้ผิวหนังบริเวณโคน เซลล์ที่สร้างขึ้นที่นั่นจะแข็งตัวเป็นเคราตินแล้วถูกดันออกมาทีละนิด ส่วนที่เราเห็นและตัดได้คือเซลล์ที่ตายแล้วทั้งหมด

ความสำคัญของเรื่องนี้คือ สิ่งที่เห็นอยู่ตอนนี้บนเล็บ คือสิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อหลายเดือนก่อน เล็บมืองอกราว 3 มิลลิเมตรต่อเดือน ดังนั้นรอยที่อยู่กลางเล็บอาจสะท้อนเหตุการณ์เมื่อสองสามเดือนที่แล้ว ไม่ใช่เมื่อวาน

อีกข้อคือเมื่อเซลล์ตายแล้ว มันซ่อมตัวเองไม่ได้ ทุกอย่างที่ดูแลได้คือการดูแลส่วนที่กำลังจะงอกออกมา และการป้องกันไม่ให้ส่วนที่มีอยู่เสียหายเพิ่ม

จุดขาว — ไม่ใช่ขาดแคลเซียม

เริ่มจากอาการที่มีความเข้าใจผิดมากที่สุด

จุดขาวเล็ก ๆ บนเล็บมีชื่อว่า leukonychia และสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือ การกระแทกเบา ๆ ที่โคนเล็บ ซึ่งอาจเกิดตอนไหนก็ได้โดยที่เราไม่ทันสังเกต การดันหนังกำพร้าแรงเกินไป การกระแทกโต๊ะ หรือแม้แต่การกรอที่โคนเล็บหนักไปเล็กน้อย

การกระแทกนั้นรบกวนการเรียงตัวของเซลล์ที่กำลังสร้างอยู่ ทำให้มีอากาศแทรกระหว่างชั้นเคราติน และแสงที่สะท้อนออกมาจึงเป็นสีขาวขุ่น

ความเชื่อว่ามาจากการขาดแคลเซียมหรือสังกะสีนั้นแพร่หลายมาก แต่ในคนทั่วไปที่กินอาหารปกติ ภาวะขาดสารอาหารรุนแรงพอจะทำให้เกิดจุดขาวนั้นพบได้น้อยมาก และถ้าขาดจริงจะมีอาการอื่นที่ชัดกว่านี้ตามมาด้วย

จุดขาวจะหายไปเองเมื่อเล็บงอกยาวออกไป ไม่ต้องทำอะไรค่ะ

เส้นแนวตั้ง — เรื่องปกติที่คนกังวลเกินเหตุ

เส้นเล็ก ๆ ที่พาดจากโคนไปปลายเล็บเป็นแนวยาว พบได้ในคนส่วนใหญ่และชัดขึ้นตามอายุ เหมือนริ้วรอยบนผิวหนัง

สาเหตุคือรากเล็บผลิตเซลล์ได้ไม่สม่ำเสมอเท่าเดิมเมื่ออายุมากขึ้น ประกอบกับเล็บที่แห้งจะทำให้เส้นเหล่านี้เห็นชัดกว่าเดิม

สิ่งที่ช่วยได้คือความชุ่มชื้น ทาน้ำมันบำรุงหนังกำพร้าเล็บสม่ำเสมอจะทำให้เส้นดูจางลงอย่างเห็นได้ ส่วนการขัดผิวเล็บให้เรียบทำได้แต่ควรทำเบามากและไม่บ่อย เพราะการขัดคือการลอกชั้นเล็บออกไปจริง ๆ

ข้อยกเว้นที่ควรสังเกต คือถ้ามีเส้นแนวตั้งเพียงเส้นเดียวที่ลึกผิดปกติ หรือมีร่องเป็นแนวเดียวชัดเจนบนเล็บนิ้วเดียว กรณีนี้อาจเกี่ยวกับรากเล็บบริเวณนั้นโดยตรง ควรให้แพทย์ดู

เส้นแนวขวาง — สิ่งนี้ต่างจากแนวตั้งโดยสิ้นเชิง

เส้นหรือร่องที่พาดขวางเล็บจากข้างหนึ่งไปอีกข้างมีชื่อว่า Beau's lines และมีความหมายต่างจากเส้นแนวตั้งมาก

มันเกิดเมื่อรากเล็บ หยุดหรือชะลอการสร้างเล็บชั่วคราว แล้วกลับมาทำงานต่อ ทิ้งร่องเป็นแนวไว้ตรงจุดที่หยุด

สาเหตุที่พบบ่อยคือการเจ็บป่วยที่มีไข้สูง การผ่าตัด ความเครียดรุนแรง ภาวะขาดสารอาหาร หรือการได้รับยาบางชนิด และถ้าเกิดที่นิ้วเดียว มักมาจากการบาดเจ็บที่โคนเล็บนิ้วนั้นโดยตรง — รวมถึงการดันหนังกำพร้าหรือการกรอที่รุนแรงเกินไปในร้านทำเล็บด้วย

สิ่งที่ทำได้คือนับย้อนกลับ ถ้าร่องอยู่ห่างจากโคนประมาณ 3 มิลลิเมตร แสดงว่าเหตุการณ์นั้นเกิดขึ้นราวหนึ่งเดือนก่อน ซึ่งมักช่วยให้นึกออกว่าเกิดอะไรขึ้น

ถ้าเกิดพร้อมกันหลายนิ้วโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ควรปรึกษาแพทย์ค่ะ

เล็บเป็นคลื่นหรือเป็นร่องลึก

อาการนี้ต่างจากเส้นบาง ๆ ตรงที่พื้นผิวเล็บไม่เรียบอย่างชัดเจน มองเห็นเป็นลูกคลื่นหรือเป็นหลุม

สาเหตุที่เกี่ยวกับการทำเล็บโดยตรงคือ การกรอหน้าเล็บลึกเกินไป ซึ่งพบบ่อยในคนที่ทำเจลหรือต่อเล็บบ่อยและเจอช่างที่กรอเพื่อให้วัสดุติดแน่น การกรอลึกทำให้ชั้นเล็บหายไปไม่เท่ากันทั่วแผ่น พอเล็บงอกออกมาจึงไม่เรียบ

อีกสาเหตุคือการดันหรือตัดหนังกำพร้าแรงเกินไปจนกระทบรากเล็บซ้ำ ๆ

ส่วนกรณีที่เป็นหลุมเล็ก ๆ กระจายทั่วเล็บคล้ายรอยเข็มจิ้ม (nail pitting) อันนี้เป็นคนละเรื่องและมักสัมพันธ์กับภาวะทางผิวหนังบางอย่าง ควรให้แพทย์ผิวหนังประเมิน

สีที่เปลี่ยนไป และความหมายของแต่ละสี

เหลือง สาเหตุที่พบบ่อยที่สุดคือการทาสีเข้มติดต่อกันโดยไม่ใช้เบสโค้ท เม็ดสีจะซึมเข้าไปในชั้นเคราตินและทิ้งคราบไว้ อาการนี้หายเองเมื่อเล็บงอก และป้องกันได้ด้วยการทาเบสโค้ททุกครั้ง แต่ถ้าเล็บเหลืองร่วมกับหนาขึ้น ร่วน หรือมีกลิ่น ควรสงสัยเชื้อราและไปพบแพทย์

เขียวหรือเขียวอมเทา ข้อนี้ต้องใส่ใจเป็นพิเศษ มักเกิดใต้เจลหรือเล็บต่อที่ยกตัวแล้วมีความชื้นขังอยู่ เป็นการติดเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งที่พบบ่อยในเล็บ ห้ามทาทับหรือเติมทับเด็ดขาด ต้องถอดออกทั้งหมด ทำให้เล็บแห้งสนิท และถ้าไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์

ขาวขุ่นทั้งเล็บ หนา และร่วนที่ปลาย เป็นลักษณะที่พบได้ในการติดเชื้อรา ซึ่งต้องใช้ยารักษา ไม่หายเองและไม่หายด้วยการทาสีทับ ควรพบแพทย์เพื่อยืนยันก่อนเริ่มรักษา เพราะอาการคล้ายกันนี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้ด้วย

แถบสีน้ำตาลหรือดำเป็นแนวยาว พบได้ตามปกติในคนผิวสีเข้ม และมักมีหลายนิ้ว เป็นแถบที่คงที่ไม่เปลี่ยนแปลง แต่ถ้าเป็น แถบเดียว ที่กว้างขึ้นเรื่อย ๆ สีไม่สม่ำเสมอ หรือลามไปที่ผิวหนังรอบเล็บ ควรไปพบแพทย์ผิวหนังโดยไม่ต้องรอค่ะ อาการแบบนี้ต้องให้ผู้เชี่ยวชาญประเมิน และการตรวจเร็วเป็นเรื่องสำคัญ

เล็บแยกตัวจากฐาน เห็นเป็นสีขาวใต้เล็บ (onycholysis) มักมาจากการบาดเจ็บ การใช้เล็บเป็นเครื่องมืองัดของ หรือน้ำและสารเคมีที่ขังอยู่ใต้เล็บนาน ช่องว่างนั้นเป็นที่ที่เชื้อเข้าได้ง่าย จึงควรตัดเล็บให้สั้นและรักษาความแห้ง

ตารางสรุป

ร้านทำเล็บช่วยอะไรได้ และช่วยอะไรไม่ได้

เรื่องนี้ควรพูดให้ตรงค่ะ

สิ่งที่ร้านที่ดีช่วยได้ คือการสังเกตและบอกคุณว่าเห็นอะไรผิดปกติ การปรับวิธีทำให้เบาลงกับเล็บที่กำลังบอบบาง การเลือกไม่ทำบางอย่างเมื่อสภาพเล็บไม่เหมาะ และการแนะนำให้ไปพบแพทย์เมื่อเห็นสัญญาณที่เกินขอบเขต

สิ่งที่ร้านทำเล็บทำไม่ได้และไม่ควรทำ คือการวินิจฉัยโรค การบอกว่าคุณเป็นเชื้อราหรือไม่เป็น และการรับทำต่อทั้งที่เห็นสัญญาณของการติดเชื้ออยู่ชัด ๆ

ข้อสุดท้ายสำคัญมาก เพราะการทาสีทับเพื่อกลบสิ่งที่ผิดปกติไม่ได้แก้อะไรเลย มันแค่ทำให้มองไม่เห็นและทำให้ปัญหาลุกลามต่อไปอีกหลายสัปดาห์ ร้านที่ปฏิเสธจะทำให้คุณในวันนั้น กำลังทำสิ่งที่ถูกต้อง

ดูแลอย่างไรให้เล็บที่งอกใหม่แข็งแรงกว่าเดิม

ความชุ่มชื้นคือปัจจัยที่ได้ผลที่สุด ทาน้ำมันบำรุงหนังกำพร้าเล็บวันละครั้งหรือสองครั้ง โดยเฉพาะก่อนนอน เล็บที่ไม่แห้งจะยืดหยุ่น ลอกน้อย และดูเรียบกว่า

ใส่ถุงมือเวลาล้างจานและใช้น้ำยาทำความสะอาด น้ำร้อนและสารเคมีคือสาเหตุอันดับต้น ๆ ของเล็บที่ลอกเป็นชั้น

อย่าดันหรือตัดหนังกำพร้าลึก หนังกำพร้าเล็บมีหน้าที่ปิดกั้นไม่ให้สิ่งแปลกปลอมเข้าไปถึงราก การตัดลึกเปิดช่องให้ทั้งการติดเชื้อและการบาดเจ็บที่ราก

อย่าใช้เล็บเป็นเครื่องมือ และตัดให้สั้นลงชั่วคราวเมื่อเล็บกำลังอ่อนแอ

ให้เวลามัน ข้อนี้อาจเป็นข้อที่ยากที่สุด เพราะการเปลี่ยนแปลงที่ดีจะเริ่มเห็นได้ที่โคนเล็บก่อน และต้องรออีกหลายเดือนกว่าส่วนที่เสียหายจะงอกพ้นปลายไป

สังเกตไว้ ไม่ต้องกังวลเกินไป

ความเปลี่ยนแปลงบนเล็บส่วนใหญ่เป็นเรื่องธรรมดาและหายเองเมื่อเล็บงอก สิ่งที่ควรทำไม่ใช่การกังวลทุกครั้งที่เห็นอะไรแปลก ๆ แต่คือการรู้ว่าอันไหนรอได้และอันไหนควรไปให้หมอดู

หลักง่าย ๆ คือ ถ้าเป็นเหมือนกันหลายนิ้วโดยไม่มีสาเหตุ ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงต่อเนื่องแทนที่จะคงที่ หรือถ้ามีอาการเจ็บ บวม หรือมีกลิ่นร่วมด้วย — สามข้อนี้ควรไปพบแพทย์ผิวหนัง ส่วนที่เหลือมักเป็นเรื่องที่เวลาและการดูแลจัดการได้

ที่ MOJii Nail Spa ย่านนิมมาน เชียงใหม่ เราดูสภาพเล็บจริงก่อนเริ่มงานทุกครั้ง และถ้าเห็นอะไรที่ควรให้แพทย์ดู เราจะบอกคุณตรง ๆ แทนที่จะทาทับให้ผ่านไป ถ้าตอนนี้เล็บของคุณมีอะไรที่ทำให้ไม่สบายใจและไม่แน่ใจว่าควรทำยังไงต่อ ส่งรูปมาให้เราดูก่อนได้เลยค่ะ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยจากแพทย์ได้